Δευτέρα, 11 Φεβρουαρίου 2019

ΑΙΡΕΣΗ ΚΑΙ ΕΡΩΤΑΣ


ΑΙΡΕΣΗ ΚΑΙ ΕΡΩΤΑΣ
Ιωάννης Τσαμπάζης
    Το φαινόμενο των αιρέσεων εμφανίζεται τον 2ο αιώνα και αποτελεί μαζί με τη Γνώση το κύριο χαρακτηριστικό τής χριστιανικής Γραμματείας εκείνη την εποχή. Οι Απόστολοι υπό τη χάρη τού Αγίου Πνεύματος διδάσκουν, κηρύττουν, δημιουργούν Εκκλησία, συναντώντας πολιτικές διώξεις και θρησκευτικές εντάσεις και ενστάσεις. Ταυτόχρονα υπεισέρχεται η προσπάθεια από τον ελληνικό νου να περιγράψει τα διδασκόμενα με τρόπο κατανοητό.  Επιχειρείται έτσι μια μεγάλη συνάντηση, μια μεγάλη σύνθεση: Τού Λόγου τού Θεού με το λόγο των Ελλήνων, τού χριστιανικού μηνύματος με τη Γνώση, η οποία αποτελεί το κυρίαρχο συνθετικό τού 2ου αιώνα, συνδυαζόμενη με τα βιώματα που φέρουν μαζί τους οι υπό κατήχηση, όπως σημειώνει ο Καθηγητής  Πατρολογίας στη Θεολογική Σχολή του Α.Π.Θ. Χρήστος Αραμπατζής. Αυτό έχει ως συνέπεια τη δημιουργία πολλών Ευαγγελίων: Πολλοί ιδρυτές, πολλές κοινότητες, πολλές εκκλησίες, που ενώ φαντάζονται τον Χριστό όπως θέλουν, συγχρόνως διώκονται. Αυτός ο συνδυασμός τής ορθοτομούσης Εκκλησίας με τις πολλές διαφορετικές, και οι διώξεις συνθέτουν ένα εκρηκτικό μίγμα: ο 2ος αιώνας είναι γεμάτος αιρέσεις.
    Η έννοια τής αίρεσης σημαίνει επιλογή κοσμοθεωρίας, διαφορετικές προσεγγίσεις για τον Ιησού Χριστό και την επαγγελόμενη σωτηρία, διακρίνεται δε από την πρόθεση των αιρετικών να διχάσουν, να διαιρέσουν το Σώμα της Εκκλησίας, καθώς παίρνουν το μήνυμα τού περιεχομένου των Ευαγγελίων και των Επιστολών, προσθαφαιρούν και δημιουργούν νέα Εκκλησία με εύληπτες, απλοϊκές, λογικοφανείς ερμηνείες.
    Αν αυτή η πρόθεση για διχασμό και διαίρεση απουσιάζει, τότε πλέον δεν κάνουμε λόγο για αίρεση αλλά για πλάνη. Γιατί ενώ η αίρεση χαρακτηρίζεται από την πρόθεσή σου να διαιρέσεις, στην πλάνη πιστεύεις πρόσκαιρα σε μια αιρετική διδασκαλία, πιστεύοντας εκείνες τις ώρες ότι είναι ορθή. Όταν όμως η συνείδηση τής Εκκλησίας σού ζητήσει να ανακαλέσεις, επισημαίνοντάς σου τα λάθη και συ το πράξεις, τότε η μητέρα Εκκλησία σε δέχεται ξανά στη στοργική αγκαλιά της γιατί απλώς πλανήθηκες και γύρισες, δεν είχες καμιά πρόθεση να διαιρέσεις το Σώμα της. Κατά τον ίδιο τρόπο πλάνη είναι και ο έρωτας καθόσον μάλιστα η αρχική του πρόθεση δεν είναι να διαιρέσει. Τουναντίον: Να ενώσει σε ένα Σώμα δυο Εικόνες τού Θεού, σε μια συνάντηση ψυχική, εγκεφαλική, (αγιο)πνευματική, σωματική, σε μια σύνθεση τών ναών τής ψυχής. Έτσι δεν κουβαλά μαζί του τίποτα το ανίερο ή βέβηλο, απεναντίας είναι πλήρης ιερότητας καθώς εμπεριέχει συμπροσευχή, κάθαρση, αλλά και νήψη (για μια νηπτική ανάγνωση τού Ευαγγελίου τη λέξη αγάπη πρέπει να την αντικαταστήσουμε με τη λέξη έρωτας, παρατηρεί ο π. Φιλόθεος Φάρος). Εμπεριέχει επίσης ταπείνωση, υποταγή τού εγωισμού, έξοδο προς τον Άλλο. Και όπως γράφει ο αείμνηστος Καθηγητής Νίκος Ματσούκας, η Εκκλησία μας είναι Εκκλησία τής εξόδου.
    Όπως διαχωρίζεται η αίρεση από την πλάνη, έτσι διαφοροποιούνται η αίρεση και ο έρωτας: Ο έρωτας -ως θεϊκή επίσκεψη- είναι προϊόν τής Άκτιστης ενέργειας τού Θεού, ενώ η αίρεση προσπάθεια τού κτιστού νου να ερμηνεύσει  -ανεπιτυχώς- το Άκτιστο. Η ισχύς τής αιρέσεως αυξάνει όσο αυτή διαδίδεται, αντιθέτως τού έρωτα μειώνεται, αφού χάνει την έντασή του όσο τον διαλαλείς. Τον έρωτα δεν τον δηλώνεις με λόγια, αλλά τον εκδηλώνεις με πράξεις.
    Αλλά και ταυτίζονται: Τόσο η αίρεση όσο και ο έρωτας στερούνται θεσμικής υπόστασης, αποτελούν αμφότερα χίμαιρες, γοητεύουν και απογοητεύουν ταυτόχρονα, για χάρη και των δυο έχει αφιερωθεί πολύ μελάνη και έχει θυσιασθεί πολύ αίμα, με την αίρεση να είναι τελικά ένα ψέμα, όπως και ο έρωτας στην εκτροπή του. Αλλά ο  έρωτας εκτρέπεται προς το άτυπο, ενώ η αίρεση προς το άτοπο. Η ταύτισή τους προχωρά και σε μια ένωση: Η μεν αίρεση ενώνει σε ένα Σώμα μια ολόκληρη ορθοτομούσα Εκκλησία αντιαιρετικών συμπροσευχόμενων, ο δε έρωτας σε ένα σώμα επίσης,  δυο Εικόνες του Θεού μεταξύ τους, Εικόνες Του που αιρούνται, προαιρούνται, αλλά δεν διαιρούνται για αυτό και δεν αλληλοαναιρούνται, ούτε αυτοκαθαιρούνται, αλλά καθιερώνονται και καθαίρονται (υπό την έννοια τής κάθαρσης).
    Η ταύτιση και η διαφοροποίηση στις άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού απέναντι στην αίρεση, αλλά δίπλα στον έρωτα, που ως ένας άλλος διπρόσωπος Θεός έχει τις καταβολές του στον Ιανό και τις εφαρμογές του στα κτίσματα. Στους Ανθρώπους που δεν ερωτεύονται για να διαιρέσουν, αλλά για να ενωθούν, στην πορεία εκτρέπονται, πλανώνται, απο- ερωτεύονται και άρα απεκδύονται από όσα τους είχε φέρει ο έρωτας ως θεϊκή επίσκεψη,  δηλαδή από την ιερότητα, ταπείνωση και νήψη και επιστρέφουν στη σαθρότητα, αλαζονεία και σήψη. Έτσι όμως τελικά διαιρούν -και μάλιστα σκοπίμως- και υπηρετούν στο δια ταύτα έναν νέου τύπου μανιχαϊσμό, μια νέου τύπου (αν)αίρεση στην κοινωνία του 21ου αιώνα.
    Αυτός ο εναγκαλισμός τής λοβοτομούσης σήμερα κοινωνίας με τις πολλές διαφορετικές - ως προς αυτήν - Εικόνες του Θεού και οι σύγχρονες διώξεις τους, συνθέτουν ένα άλλο εκρηκτικό μίγμα: ο 21ος αιώνας είναι γεμάτος αν-αιρέσεις: Της μιας Εικόνας τού Θεού από την Άλλη (της).

5 σχόλια:

  1. Ανόμοιες συγκρίσεις σε ανόμοια πράγματα. Τι σχέση μπορεί να υπάρχει μεταξύ των αιρετικών και των δογμάτων που πρεσβεύουν· -αιρετικών που τους καταξέσκισε και αυτούς και τα συγγράμματά τους μέσα στους αιώνες η θρησκεία της αγάπης και της καταλλαγής-, με το ερωτικό συναίσθημα (για τον άνθρωπο), ή τη μορφή (διαποτισμένου) ενστίκτου για τις υπόλοιπες υπάρξεις, που αποβλέπει στην όσο γίνεται διαιώνιση και τη συνέχιση ύπαρξης του καθενός Είδους στον Πλανήτη;
    Σημείωση: Η εικόνα παραπέμπει στη θεάρεστη εξολόθρευση των αιρετικών Παυλικιανών -Βογόμηλων από τους Βυζαντινούς επιστήμονες του είδους!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καθόλου ανόμοιες αγαπητέ...Αρκεί να σκεφθείτε ότι στην Χριστιανική Ορθόδοξη Θεολογία, ο Ερωτας είναι το Δευτερο Προσωπο της Αγίας Τριάδας: « ο εμος Ερως σταυρώθηκε», γράφει τον 2ο αιώνα ο Ιγνατιος ο Θεόφόρος. Και όπως θα είδατε αναφέρομαι σε Χριστολογικες αιρέσεις, αν είστε Θεολόγος, θα το αντιληφθήκατε.Οι δε κτιστοι έρωτες, ασφαλώς και έχουν το κατ’ εικόνα του Θείου Ερωτος. Αν θέλετε διαβάστε τα βιβλίο του Καθηγητή μου Χρυσιστομου Σταμουλη « Ερωτας και Θάνατος», «Κάλλος το Αγιον», ή μπείτε στο διαδίκτυο και ακούστε τη διάλεξή του «Μοναχισμός: Η άλλη όψη του Έρωτα». Πάντως, σας ευχαριστω για την κατάθεση της άποψής σας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Για να συνοψίσουμε, όπως τουλάχιστο γίνεται από το λυτό μου πνεύμα αντιληπτό· και αν έχω λάθος συγχωρήστε με.
    Το όλο νόημα του άρθρου, που υπονοείται χωρίς και να ομολογείται, αφορά σε ένα Θεό Λόγο Ιησού, που αξιωματικά προβάλλεται (αυθαιρέτως· αφού πουθενά και σε κανένα κείμενο του ιερού Κανόνα της Καινής δεν εμφανίζεται έτσι) και ως Θείος Έρως! Κατά συνέπεια οι οπαδοί των πάσης φύσεως Χριστολογικών αιρέσεων, άρα δογματικά ασθενείς, προβάλλονται και ως ψυχοσυναισθηματικά ασθενείς, αφού δεν τον αποδέχονται ακριβώς όπως τον θέλει και τον φαντασιώνεται το επικρατούν Δόγμα! Και φυσικά οι ασθενείς κοστίζουν πολύ, γίνονται επικίνδυνοι και πρέπει να βγαίνουν από τη μέση.
    Ο επικαλούμενος ως Θείος Έρως είναι μια φιλότιμη προσπάθεια των μεταγενεστέρων, ένα εφεύρημα να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα, όσον αφορά το Δόγμα της Αγαπητικής σχέσης της Τριάδος.
    Λέει ο αρθρογράφος:
    -«Κατά τον ίδιο τρόπο πλάνη είναι και ο έρωτας καθόσον μάλιστα η αρχική του πρόθεση δεν είναι να διαιρέσει (εννοεί την αίρεση). Τουναντίον: Να ενώσει σε ένα Σώμα δυο Εικόνες τού Θεού, σε μια συνάντηση ψυχική, εγκεφαλική, (αγιο)πνευματική, σωματική, σε μια σύνθεση τών ναών τής ψυχής».
    -«… Ο έρωτας -ως θεϊκή επίσκεψη- είναι προϊόν τής Άκτιστης ενέργειας τού Θεού, ενώ η αίρεση προ-σπάθεια τού κτιστού νου να ερμηνεύσει -ανεπιτυχώς- το Άκτιστο».
    -«Αλλά και ταυτίζονται: Τόσο η αίρεση όσο και ο έρωτας στερούνται θεσμικής υπόστασης, αποτελούν αμφότερα χίμαιρες…».
    -«Η ταύτιση και η διαφοροποίηση στις άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού απέναντι στην αίρεση, αλλά δίπλα στον έρωτα, που ως ένας άλλος διπρόσωπος Θεός έχει τις καταβολές του στον Ιανό και τις εφαρμογές του στα κτίσματα. Στους Ανθρώπους που δεν ερωτεύονται για να διαιρέσουν, αλλά για να ενωθούν, στην πορεία εκτρέπονται, πλανώνται, απο- ερωτεύονται και άρα απεκδύονται από όσα τους είχε φέρει ο έρωτας ως θεϊκή επίσκεψη, δηλαδή από την ιερότητα, ταπείνωση και νήψη και επιστρέφουν στη σαθρότητα, αλαζονεία και σήψη. Έτσι όμως τελικά διαιρούν -και μάλιστα σκοπίμως- και υπηρετούν στο δια ταύτα έναν νέου τύπου μανιχαϊσμό, μια νέου τύπου (αν)αίρεση στην κοινωνία του 21ου αιώνα».
    Με τα παραπάνω εκ τεθέντα από το άρθρο, εξακολουθώ να επιμένω πως δεν νοείται σύγκριση σε ανόμοια πράγματα. Δεν είναι δυνατό να συγκρίνονται οι πάσης φύσεως Δογματικές αιρέσεις του Χριστιανισμού και της όποιας θρησκείας με το ερωτικό συναίσθημα των ανθρώπων.
    Δεν νοείται να ταυτίζεται ως αίρεση ο «απο-ερωτισμός» των ανθρώπων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Θα σας απαντήσω, παρόλο που ο χρόνος μου είναι πολύτιμος γιατί ετοιμάζομαι για το διδακτορικό μου: Ο απο-ερωτισμός των Ανθρώπων ταυτίζεται με την αν-αίρεση:Της μιας Εικόνας του Θεού από την άλλη (της). Το επιμύθιο του άρθρου είναι και η κεντρική του ιδέα. Και πάλι σας ευχαριστω

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Εντάξει δεν θα επιμείνω. Καλή συνέχεια και καλή σας επιτυχία!

    ΑπάντησηΔιαγραφή